اختلال طیف اوتیسم چیست؟

اختلال طیف اوتیسم (درخودماندگی) یک اختلال عصب‌-رشدی است. این یعنی بر رشد و تکامل کودک تأثیر می‌گذارد. اوتیسم از دوره جنینی شروع می‌شود، اگرچه ممکن است تشخیص کودک تا سنین پیش‌دبستانی یا حتی دبستان (یا بالاتر) یعنی تا وقتی که نشانه های این اختلال آشکارتر می‌شوند به طول بینجامد.

چرا به آن “طیف” می‌گویند؟

به این دلیل “طیف” نامیده می‌شود که کودکان مبتلا به اوتیسم ممکن است طیف گسترده‌ای از علائم، توانایی‌های ذهنی، مهارت‌های زبانی و رفتارها را داشته باشند. این راهنما نگاهی جامع به اوتیسم برای والدین ارائه می‌دهد؛ از اینکه تنوع آن چگونه می‌تواند تشخیص را دشوار کند، تا مسائل خاصی که کودکان اوتیسم را تحت تأثیر قرار می‌دهد، مانند مشکل در غذا خوردن و حساسیت‌های حسی، و همچنین انواع مختلف مداخلات مبتنی بر شواهد علمی.

کودکان مبتلا به اوتیسم ترکیبی از دو نوع رفتار را نشان می‌دهند:

۱. نقص در مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی

۲. وجود رفتارهای کلیشه ای و تکراری

معیارهای تشخیص اختلال طیف اوتیسم

نشانه های نقص در مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی ممکن است شامل ترکیبی از موارد زیر باشد (اما فقط به این موارد محدود نیست):

در کودکان کوچک‌تر (زیر ۳ سال)

1. پاسخ ندادن به نام خود
2. بی‌علاقگی به دادن، تقسیم کردن یا نشان دادن اشیای مورد علاقه به دیگران
3. بی‌میلی نسبت به نشانه های محبت (مانند بغل کردن)
4. ترجیح تنهایی بازی کردن

در کودکان بزرگ‌تر

1. مشکل در برقراری یک مکالمه دوطرفه (داد و ستد کلامی)
2. کم‌بود یا عدم تماس چشمی
3. مشکل در استفاده و فهم زبان بدن دیگران
4. مشکل در تشخیص احساسات دیگران، پاسخ مناسب به موقعیت‌های مختلف اجتماعی و درک روابط اجتماعی
5. بی‌میلی نسبت به نشانه های محبت
6. ترجیح تنهایی بازی کردن

کودکان دارای رفتارهای کلیشه ای و تکراری، کارها و مراسمی را به صورت تکراری انجام می‌دهند و ممکن است روی جزئیات کوچک تمرکز و وسواس شدیدی پیدا کنند. علاوه بر این، ممکن است:

1. با تغییرات کوچک در برنامه روزانه بسیار ناراحت شوند.
2. به جای بازی کردن با اسباب‌بازی‌ها، آن‌ها را پشت سر هم بچینند، مرتب یا دسته‌بندی کنند.
3. علاقه شدید و افراطی به یک موضوع یا شیء خاص نشان دهند.
4. حساسیت‌های حسی غیرمعمول داشته باشند (مثلاً نسبت به صداها، نورها، بوها یا بافت‌ها).

برای تشخیص قطعی اوتیسم، نشانه های کودک در این دو حوزه باید در سال‌های اولیه کودکی وجود داشته باشد، اگرچه ممکن است به طور کامل تا بعداً، زمانی که فشارهای اجتماعی از توانایی‌های محدود کودک فراتر می‌روند، آشکار نشوند. یا ممکن است در ابتدا واضح باشند و بعدها با راهبردهای یادگرفته‌شده پنهان شوند.

این علائم همچنین باید به طور قابل توجهی در عملکرد اجتماعی، شغلی، تحصیلی یا سایر حوزه‌های مهم زندگی کودک اختلال ایجاد کنند.

علاوه بر این دو معیار اصلی برای تشخیص، کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم اغلب حساسیت‌های حسی و سطح توانایی‌های ذهنی و کلامی متفاوتی دارند.

مسائل حسی: بسیاری از کودکان اوتیستیک به طور غیرمعمولی به صداها، نورها، بافت‌ها یا بوها حساس هستند. آن‌ها ممکن است با دریافت حجم زیادی از اطلاعات حسی (محرک‌ها) کلافه شوند و به دلیل چیزهایی مانند نورهای روشن، سروصداهای بلند یا شلوغی، از موقعیت اجتناب کنند، فرار کنند یا دچار بهم ریختگی شوند و جوش بیاورند. برعکس، برخی ممکن است به دنبال دریافت محرک‌های حسی بیشتری باشند که سعی می‌کنند با برخورد عمدی به اشیا، و لمس یا بوییدن بیش از حد چیزها به دست آورند.

توانایی کلامی: برخی از کودکان اوتیستیک اصلاً صحبت نمی‌کنند. برخی دیگر با لحنی خشک و رسمی، یا با صدای اغراق‌شده بم یا زیر صحبت می‌کنند. کودکان اوتیستیک بسیار پرحرف ممکن است مکالمه را به طور کامل در دست گرفته و آن را انحصاری کنند، در حالی که توانایی کمی برای مکالمه متقابل یا درک خواسته‌ها و احساسات طرف مقابل نشان دهند.

کودکان اوتیستیک ممکن است عبارات خاصی را بدون اینکه به نظر برسد معنای آن را درک می‌کنند، تکرار کنند یا چیزی را داشته باشند که متخصصان آن را «دانش غیرکاربردی» می‌نامند؛ اطلاعاتی که می‌توانند از بر کنند، اما نمی‌توانند از آن برای حل مشکلات یا ادامه یک مکالمه استفاده کنند.

کودکان در این طیف همچنین می‌توانند مشکلات پزشکی و سایر اختلالات سلامت روان از جمله اضطراب، اختلال کم توجهی-بیش‌فعالی (ADHD) و افسردگی را داشته باشند. علائم این اختلالات گاهی ممکن است با علائم اوتیسم اشتباه گرفته شوند.

2. اصطلاحات: «اوتیستیک»، «دارای اوتیسم» و «آسپرگر»

افراد از زبان‌های مختلفی برای صحبت در مورد اوتیسم استفاده می‌کنند. برخی ترجیح می‌دهند بگویند « کودک دارای اوتیسم» زیرا این عبارت بر هویت کودک خارج از تشخیص بیماری تأکید می‌کند. به این روش، اصطلاحاً زبان شخص‌محور می‌گویند و اغلب به عنوان یک روش محترمانه برای صحبت در مورد ناتوانی‌ها و سایر مسائل سلامت توصیه می‌شود.

با این حال، افراد دیگر، از جمله بسیاری از فعالان حوزه اوتیسم، ترجیح می‌دهند از اصطلاح «اوتیستیک» استفاده کنند. این نوع بیان، «زبان هویت‌محور» نامیده می‌شود. مدافعان حقوق افراد اوتیستیک تأکید می‌کنند که اوتیستیک بودن در واقع بخشی از هویت آن‌هاست – دقیقاً مانند سایر برچسب‌های هویتی مانند کاتولیک، آفریقایی-آمریکایی، بااستعداد و غیره. آن‌ها استدلال می‌کنند که گفتن «دارای اوتیسم» این معنی را می‌رساند که اوتیسم یک چیز منفی است که برای یک فرد اتفاق افتاده، نه بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت او.

در این راهنما، ما از هر دو عبارت «اوتیستیک» و «دارای اوتیسم» استفاده می‌کنیم تا عقاید متنوع مردم را به رسمیت بشناسیم.

برخی از افراد نیز از اصطلاح «اختلال آسپرگر» برای کودک خود استفاده می‌کنند. از نظر فنی، این تشخیص دیگر منسوخ شده است، زیرا در سال ۲۰۱۳، «راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی» (DSM-5)، اختلال آسپرگر را در زیرمجموعه «اختلال طیف اوتیسم» ادغام کرد. با این حال، بسیاری از مردم همچنان از اصطلاح آسپرگر برای توصیف کودکانی استفاده می‌کنند که اوتیستیک هستند اما معمولاً در زبان یا هوش مشکلی ندارند.

3. اوتیسم چگونه تشخیص داده می‌شود؟

گوناگونی و تنوع اختلال طیف اوتیسم می‌تواند تشخیص درست آن را دشوار کند. گاهی اوقات به کودکان مبتلا به اوتیسم، به اشتباه یک اختلال دیگر مانند اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی (ADHD) یا اختلال نافرمانی مقابله‌ای (ODD) تشخیص داده می‌شود یا حتی گفته می‌شود که هیچ مشکل خاصی وجود ندارد. در مواقع دیگر، به کودکانی که در واقع در این طیف قرار ندارند، اوتیسم تشخیص داده می‌شود.

مرحله اولیه: غربالگری

قبل از شروع یک ارزیابی رسمی، متخصصان اطفال یا سایر درمانگران ممکن است از ابزارهای مختلفی به عنوان گام اول برای بررسی احتمال اوتیسم استفاده کنند. برخی از این ابزارها پرسش‌نامه‌هایی هستند که والدین پر می‌کنند و برخی دیگر، آزمون‌هایی هستند که توسط پزشکان یا متخصصان انجام می‌شوند.

ارزیابی جامع

اگر نتایج غربالگری نشان دهد که کودک ممکن است اختلال طیف اوتیسم داشته باشد، باید یک ارزیابی جامع توسط فردی که در تشخیص اوتیسم آموزش دیده است انجام شود. این ارزیابی باید شامل موارد زیر باشد:

1. بررسی رفتارهای کودک در محیط‌های مختلف
2. بررسی رفتارها در چارچوب رشد کلی کودک
3. مشاهده کودک توسط متخصص
4. مصاحبه با والدین یا مراقب

ابزارهای تخصصی تشخیص اوتیسم

ارزیابی‌ها اغلب شامل ابزارهای خاص اندازه‌گیری علائم اوتیسم هستند، مانند:

1. آزمون ADOS-2 : یک آزمون عملی است که بخش‌های مختلفی برای تطابق با طیف وسیعی از کودکان دارد. هدف آن ارزیابی مهارت‌های اجتماعی و رفتارهای تکراری است که کودک در طول آزمون از خود نشان می‌دهد.
2. مصاحبه ADI-R : یک مصاحبه ساختاریافته با والدین است که اطلاعاتی درباره رفتارهای فعلی و گذشته کودک که مرتبط با اوتیسم هستند، جمع‌آوری می‌کند.

ارزیابی سایر حوزه‌های رشد

ارزیابی باید اطلاعاتی درباره سایر جنبه‌های عملکرد کودک نیز جمع‌آوری کند. بررسی توانایی‌های شناختی (هوش)، حرکتی، زبانی و مهارت‌های خودیاری و زندگی روزمره می‌تواند اطلاعات ارزشمندی را در مورد موارد زیر ارائه دهد:

1. مناسب‌ترین روش‌های درمانی
2. تأثیراتی که علائم اوتیسم بر عملکرد کلی کودک می‌گذارد. این بخش اغلب با استفاده از ابزارهایی مانند موارد زیر انجام می‌شود:
3. پرسشنامه VABS-3 : که یک مصاحبه با والدین است که اطلاعاتی درباره عملکرد روزمره کودک در حوزه‌های ارتباطی، اجتماعی‌شدن و مهارت‌های زندگی روزمره ارائه می‌دهد.
4. آزمون‌هایی مانند DAS-II یا MSEL : از این آزمون‌ها برای ارزیابی عملکرد شناختی، زبانی و حرکتی کودک استفاده می‌شود.

نکته مهم:

حتی با وجود این ابزارهای پیشرفته، ضروری است که با یک متخصص سلامت روان که در تشخیص افراد مبتلا به طیف اوتیسم تجربه دارد، همکاری شود. تخصص و تجربه متخصصین در کنار این ابزارها، کلید تشخیص دقیق است.

برای اطلاعات بیشتر این جا را کلیک کنید

4. چرا تشخیص اوتیسم اغلب به تأخیر می‌افتد؟

برای کودکان دارای اوتیسم، هرچه زودتر از کمک ‌های تخصصی بهره‌مند شوند، احتمال دستیابی به نتیجه بهتر، بیشتر است. این مداخلات زودهنگام می‌تواند از سنین نوپایی شروع شود. اما گاهی کودکان به دلایل مختلف از این حمایت حیاتی محروم می‌مانند.

در بسیاری از موارد، ابتدا به کودکان تشخیص مشکلات گفتار و زبان، اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی (ADHD) یا مشکلات حسی داده می‌شود و تنها زمانی که چالش‌های اجتماعی و تحصیلی در مدرسه (حدود ۵ یا ۶ سالگی) افزایش می‌یابد، تشخیص اوتیسم برای کودک ثبت می‌شود.

علت این تأخیر چیست؟

1. تشخیص‌های ناقص: اینطور نیست که تشخیص‌های اولیه لزوماً اشتباه باشند. تخمین زده می‌شود که ۳۰ تا ۴۰ درصد از کودکان طیف اوتیسم، مبتلا به ADHD نیز هستند و مشکلات حسی در کودکان اوتیستیک بسیار شایع است. اما مشکل اینجاست که پس از رسیدن به یک تشخیص، والدین و درمانگران گاهی دیگر علائمی که نشان‌دهنده اوتیسم است را به دقت بررسی نمی‌کنند.
2. درمان ناکارآمد: وقتی این کودکان فقط برای ADHD یا مشکلات حسی درمان می‌شوند، از درمان‌هایی که تاثیر به مراتب مهم‌تری بر زندگی آن‌ها می‌گذارد (مانند درمان‌های مبتنی بر بهبود مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی) محروم می‌مانند.

برای اطلاعات بیشتر این جا را کلیک کنید

چرا اوتیسم در دختران اغلب نادیده گرفته می‌شود؟

پسران چهار برابر بیشتر از دختران تشخیص اوتیسم می‌گیرند. این اختلال در پسران شایع‌تر است، اما از آنجا که دختران اغلب با تصویر کلیشه‌ای یک فرد اوتیستیک مطابقت ندارند، بسیاری از آنان بدون تشخیص مانده و در نتیجه رنج می‌کشند.

دلایل تشخیص ندادن اوتیسم در دختران:

1. کم‌نمایی علائم: برخلاف پسران اوتیستیک که ممکن است ناامیدی خود را با رفتارهای مخرب یا پرخاشگرانه نشان دهند، دختران به طور اجتماعی برای مشارکت و سازگاری تربیت می‌شوند. بنابراین احتمال کمتری دارد که برای ارزیابی اوتیسم معرفی شوند.
2. علایق خاص اما “عادی”: در حالی که پسران در این طیف ممکن است تمرکز شدیدی بر چیزهایی مانند قطار یا بازی‌های رایانه‌ای داشته باشند، دختران اغلب علایق خاصی دارند که برای همسالان خودشان “معمولی” به نظر می‌رسد (مانند فیلم‌های دیزنی یا حیوانات)، بنابراین علایق آنان توجه کسی را جلب نمی‌کند.
3. تقلید بهتر مهارت‌های اجتماعی: دختران در تقلید آنچه در اطراف خود می‌بینند مهارت بیشتری دارند. آنان معمولاً تماس چشمی یا تعامل اجتماعی بهتری نسبت به پسران اوتیستیک دارند. بنابراین حتی اگر با ارتباطات و روابط اجتماعی دست و پنجه نرم می‌کنند، بیشتر احتمال دارد که تا سنین نوجوانی به عنوان یک فرد عادی (“نوروتایپیکال”) شناخته شوند.
4. تشخیص اشتباه با اختلالات دیگر: دخترانی که با اوتیسم تشخیص‌داده نشده دست و پنجه نرم می‌کنند، اغلب به افسردگی، اضطراب یا اعتماد به نفس پایین مبتلا می‌شوند و ممکن است متخصصان، فراتر از این علائم را بررسی نکنند.

برای اطلاعات بیشتر این جا را کلیک کنید

5. چگونه با خانواده و دوستان درباره تشخیص اوتیسم فرزندمان صحبت کنیم؟

اگر فرزند شما به تازگی تشخیص اوتیسم گرفته است، ممکن است یکی از مشکلات، صحبت با والدین و سایر اعضای خانواده و فامیل باشد. امروزه افراد بیشتری با اوتیسم آشنا هستند، اما همچنان اطلاعات نادرست زیادی وجود دارد. ممکن است مشکلاتی که فرزندتان با آن روبروست برای همه اعضای خانواده تان واضح نباشد. اما شما برای کمک به فرزندتان به نزدیکان خود به عنوان متحد نیاز دارید، بنابراین مهم است که آن‌ها را به جمع حامیان خود بیاورید.

روش صحیح صحبت با خانواده و دوستان:

۱. روی رفتارهای عینی تمرکز کنید

صحبت درباره رفتارهایی که دیگران ممکن است دیده‌اند— مانند تماس چشمی کم، کج‌خلقی‌های مکرر یا مشکل در ارتباط با کودکان دیگر— می‌تواند نقطه شروع خوبی برای توضیح این باشد که اوتیسم چیست و چرا فرزند شما این تشخیص را گرفته است.

۲. اصول اولیه اوتیسم را توضیح دهید

نیازی نیست آن‌ها را با اطلاعات زیاد غافلگیر کنید، اما مطمئن شوید که این نکات کلیدی را می‌فهمند:

1. فرزند من در مهارت‌های اجتماعی مشکل دارد.
2. بخشی از اوتیسم به این معنی است که فرزندم علایق و رفتارهای کلیشه ای و تکراری دارد.
3. اوتیسم یک ناتوانی عصب-تکاملی است.
4. این شرایط مادام‌العمر است.
5. می‌دانیم که این اختلال در دوره جنینی شروع می‌شود.
6. می‌دانیم که براثر واکسن به وجود نمی‌آید.
7. این مشکل نتیجه تربیت بد والدین نیست.

۳. این نکات را نیز اضافه کنید:

1. توضیح دهید که اوتیسم یک طیف از رفتارهاست و هر فرد اوتیستیک، منحصر به فرد است.
2. اشاره کنید که گرفتن این تشخیص، به این معنی است که خانواده شما واجد شرایط دریافت خدمات و درمان‌های خاصی می‌شود که می‌تواند تحول‌آفرین باشد.

با رعایت این نکات، می‌توانید درک بهتری ایجاد کرده و حمایت عاطفی مورد نیاز خود و فرزندتان را از اطرافیان دریافت کنید.

برای اطلاعات بیشتر این جا را کلیک کنید

6. علل پزشکی برای رفتارهای مرتبط با اوتیسم

در بسیاری موارد مشکلات پزشکی کودکان اوتیستیک، به ویژه آنهایی که فاقدکلام هستند، نادیده گرفته می شود. هنگام ارزیابی رفتارهای فرزندتان، در نظر داشته باشید برخی از این رفتارها ممکن است در واقع واکنشی به درد یا ناراحتی ناشی از مشکلات پزشکی یا دندانی قابل درمان باشد که شاید تشخیص داده نشده‌اند. کودکان دارای اتیسم ممکن است نتوانند منبع درد یا ناراحتی خود را به درستی شناسایی کنند یا بیان نمایند. در ادامه، رفتارهای رایجی که ممکن است اشتباه تفسیر شوند و علت پزشکی داشته باشند، آورده شده است:

1. قورت دادن مکرر آب دهان یا شکلک درآوردن (چهره در هم کشیدن)
2. زدن یا ضربه زدن به قفسه سینه یا شکم
3. فشار دادن روی شکم
4. امتناع از خوابیدن
5. حرکات تکراری
6. رفتارهای خودآزارانه مانند کوبیدن سر به جایی یا زدن خود
7. فروپاشی‌های عصبی
8. پرخاشگری

اگر هر یک از این رفتارها را در فرزند خود مشاهده کردید، مراجعه به پزشک ایده خوبی است تا مشکلات پزشکی مختلفی مورد بررسی قرار گیرند یا رد شوند، از جمله:

1. ریفلاکس اسید معده (بازگشت اسید و ترش کردن دردناک)
2. یبوست
3. حساسیت‌ها (آلرژی)
4. اگزما (بثورات پوستی خارش‌دار)
5. التهاب لوزه‌ها
6. دردهای قاعدگی (برای دختران)
7. عفونت‌های گوش
8. عفونت‌های ادراری
9. شکستگی استخوان

با بررسی این موارد، می‌توانید مطمئن شوید که رفتار فرزندتان ناشی از یک مشکل پزشکی درمان‌پذیر نیست و یا در صورت وجود مشکل، درمان مناسب را به موقع آغاز کنید.

برای اطلاعات بیشتر این جا را کلیک کنید

7. مشکلات حسی

مشکلات حسی اغلب در دوران نوپایی اولین بار شناسایی می‌شوند، زمانی که والدین متوجه می‌شوند کودکشان بیزاری غیرعادی نسبت به صدا، نور، کفش‌هایی که بیش از حد تنگ به نظر می‌رسند و لباس‌هایی که آزاردهنده هستند، دارد. آن‌ها همچنین ممکن است متوجه دست و پا چلفتی بودن، مشکل در بالا رفتن از پله‌ها و مشکل در مهارت‌های حرکتی ظریف مانند مداد دست گرفتن و دکمه بستن شوند.

رفتارهای دیگری که برای والدین گیج‌کننده‌تر و نگران‌کننده‌تر هستند، شامل موارد زیر است:

1. جیغ زدن وقتی صورتشان خیس می‌شود.
2. بدخلقی و قشقرق به پا کردن وقتی سعی می‌کنید به آن‌ها لباس بپوشانید.
3. داشتن آستانه تحمل درد بسیار بالا یا بسیار پایین.
4. خود را به دیوارها و حتی افراد کوبیدن.
5. گذاشتن چیزهای غیرخوراکی از جمله سنگ و رنگ در دهان.

این رفتارها و سایر رفتارهای غیرمعمول ممکن است نشان‌دهنده مشکلات حسی باشند؛ یعنی مشکل در پردازش و یکپارچه‌سازی اطلاعاتی که از حواس دریافت می‌شود. کودکان با مشکلات حسی ممکن است:

1. با ورودی حسی زیاد (مانند سر وصدای زیاد) غرق شده ، مضطرب و کلافه شوند (حساسیت بیش‌ازحد).
2. یا برعکس، ورودی حسی کمی دریافت کنند (کم‌حسی) و برای احساس کردن بیشتر، خود را به اشیا بکوبند یا به آن‌ها بمالند.

مشکلات حسی امروزه یکی از علائم اوتیسم در نظر گرفته می‌شود، زیرا اکثر کودکان و بزرگسالان در این طیف، مشکلات حسی نیز دارند. وقتی مغز برای پردازش ورودی‌های حسی مانند صدا، نور و بو تقلا می‌کند، کودکان ممکن است غرق در محرک‌ها شوند و تمایل پیدا کنند به محیطی آرام‌تر فرار کنند، پرخاشگر شوند یا دچار فروپاشی عصبی شدید شوند.

خوشبختانه در بیشتر موارد، با بزرگ‌تر شدن کودکان، مشکلات حسی به طور قابل توجهی خفیف‌تر و کم‌اثرتر می‌شوند. مهارت‌هایی که در کاردرمانی یاد گرفته می‌شود و همچنین ایجاد تنظیمات در محیط، می‌تواند به محدود کردن تأثیر مشکلات حسی با افزایش سن کودک کمک کند.

برای اطلاعات بیشتر این جا را کلیک کنید

8. عادات غذایی سخت و محدود در کودکان طیف اوتیسم

کودکان در طیف اوتیسم اغلب غذا‌خواران بسیار بدقلقی هستند. وقتی مشکلات مربوط به وعده‌های غذایی به وجود می‌آید، اولین اقدام شما باید مراجعه به یک متخصص گوارش کودکان باشد که در زمینه کودکان طیف اوتیسم تجربه دارد، تا مطمئن شوید هیچ مشکل پزشکی زمینه‌ای وجود ندارد.

سایر دلایل مشکلات مربوط به غذا خوردن عبارتند از:

1. مشکلات حسی: کودکان اوتیستیک اغلب ترجیح شدیدی برای غذاهایی نشان می‌دهند که حس خاصی در دهان آن‌ها ایجاد می‌کند. برخی غذاهای نرم یا کرم‌دار مانند ماست، سوپ یا بستنی را ترجیح می‌دهند. برخی دیگر نیاز به تحریک حسی حاصل از غذاهای ترد و شکننده مانند پفک یا (اگر والدین خوش‌شانس باشند) هویج دارند. در هر دو حالت، این امر می‌تواند غذاهای مختلفی که کودک مایل به خوردن آن‌ها است را به شدت محدود کند.
2. عدم رشد کافی عضلات دهان: کودکانی که تقریباً منحصراً غذاهای نرم می‌خورند، ممکن است در واقع فاقد قدرت عضلانی لازم برای جویدن غذاهایی مانند استیک یا همبرگر باشند. والدینی که نمی‌دانند این مسئله علت ناراحتی فرزندشان است، با اجازه دادن به او برای حذف این گونه غذاها (که همان عضلات را تقویت می‌کنند) پاسخ می‌دهند، بنابراین این یک چرخه معیوب ایجاد می‌کند.
3. زمان و رفتار سر میز غذا: بسیاری از والدین این تجربه ناامیدکننده را دارند که سعی می‌کنند کودکشان را وادار کنند به اندازه کافی سر میز بنشیند تا یک وعده غذایی را تمام کند. اما در مورد کودکان اوتیستیک این چالش می‌تواند بسیار بزرگ‌تر باشد. و همچنین مسئله ایمنی مطرح است. رفتارهای ناامن ممکن است شامل پرتاب قاشق و چنگال یا بلند شدن و فرار مکرر از میز غذا باشد.

برای کودکانی که با عادات غذایی سخت دست و پنجه نرم می‌کنند، مشاوره با یک متخصص تغذیه و بلع — که می‌تواند یک روانشناس کودک، آسیب‌شناس گفتار و زبان یا کاردرمانگر باشد — می‌تواند بسیار مفید باشد.

برای اطلاعات بیشتر این جا را کلیک کنید

9. فرار (سرگردانی) در کودکان طیف اوتیسم

تمایل کودکان در طیف اوتیسم برای دور شدن ناگهانی و بدون فکر، یک مسئله ایمنی بسیار بزرگ است. این رفتار که به آن فرار یا بولتینگ نیز گفته می‌شود، می‌تواند عواقب غم‌انگیزی داشته باشد؛ برای مثال، کودکانی که جذب آب می‌شوند ممکن است غرق شوند. این رفتار تا حدی به حس خطر کم‌تر توسعه یافته در این کودکان نسبت داده می‌شود، که ممکن است یک کودک عادی (“نوروتایپیکال”) را از ترک مراقبان خود بازدارد. دلایل دیگر این رفتار می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

1. هدف‌مند: برای رفتن به یک مکان مورد علاقه یا دنبال کردن چیزی جذاب.
2. فرار از استرس: برای دور شدن از یک موقعیت اضطراب‌آور یا محرک‌های حسی ناراحت‌کننده.

بر اساس یک نظرسنجی، بیش از ۸۰۰ والد گزارش دادند که تقریباً ۵۰ درصد از کودکان ۴ تا ۱۰ ساله مبتلا به ASD در مقطعی این رفتار را نشان می‌دهند که چهار برابر بیشتر از خواهران و برادران بدون اوتیسم آن‌هاست. این رفتار در سن ۴ سالگی به اوج خود می‌رسد، اما تقریباً ۳۰ درصد از کودکان ۷ تا ۱۰ ساله مبتلا به ASD همچنان اقدام به فرار می‌کنند که هشت برابر بیشتر از خواهران و برادران بدون اوتیسم آن‌هاست.

برای اطلاعات بیشتر این جا را کلیک کنید

10. حرکات تکراری (استیمینگ)

حرکات تکراری مرتبط با اوتیسم گاهی اوقات “استیمینگ” نامیده می‌شوند. این کلمه مخفف “خودتحریکی” است. استیمینگ به حرکات تکراری‌ای گفته می‌شود که به نظر هدفمند نمی‌رسند، از جمله:

1. تکان دادن دست‌ها
2. تاب خوردن بدن
3. پلک زدن زیاد
4. قدم زدن مداوم
5. تکرار صداها یا کلمات

یکی از معیارهای تشخیص اتیسم، “حرکات، استفاده از اشیا یا گفتار کلیشه‌ای یا تکراری” است. برخی از کودکان برای مسدود کردن یا افزایش ورودی حسی، یا به عنوان روشی برای کاهش پریشانی، این حرکات تکراری را انجام می‌دهند. کودکان در این طیف ممکن است هم وقتی هیجان‌زده هستند و هم وقتی ناامید یا عصبانی هستند، استیمینگ کنند.

اما این حرکات تنها زمانی مشکل‌ساز هستند که در عملکرد کودک از جمله تعامل اجتماعی، فعالیت‌های روزمره و یادگیری اختلال ایجاد کنند. به خانواده‌هایی که نگران این حرکات هستند، توصیه می‌شود که سعی در حذف کامل آن‌ها نکنند یا توجه نامناسب به آن‌ها نشان ندهند، بلکه در عوض، بر روی کمک به کودکان برای ساختن مهارت‌های ارتباطی و فعالیت‌هایی تمرکز کنند که ممکن است زمان صرف شده برای استیمینگ را کاهش دهد.

برای اطلاعات بیشتر این جا را کلیک کنید

11. مشکلات مرتبط با اوتیسم در تغییر وضعیت و انتقال

تغییر وضعیت‌ها (مثلاً تمام کردن بازی و رفتن سر میز غذا) به ویژه برای کودکان اوتیستیک چالش‌برانگیز است و واکنش آن‌ها ممکن است بسیار شدید باشد. این کودکان اغلب به یکنواختی و روال ثابت نیاز دارند و این برایشان راهی برای سازگاری با دنیایی است که می‌تواند بسیارچالش برانگیز باشد. خارج شدن از این روال می‌تواند برای آن‌ها بسیار ناراحت‌کننده، حتی پریشان‌کننده باشد و در نتیجه ممکن است از انجام تغییر امتناع کنند یا رفتاری مختل‌کننده مانند قشقرق کردن از خود نشان دهند.

راهکارهای کمکی:

1. حفظ روالهای ساختاریافته: حفظ برنامه‌های منظم و قابل پیش‌بینی می‌تواند به کودکان اوتیستیک کمک کند، به ویژه برای تغییرات روزانه چالش‌برانگیز مانند موقع خواب یا صبح‌های مدرسه.
2. برنامه بصری و اخطار: تهیه برنامه‌های تصویری از کارهای روزمره و همچنین دادن اخطار (شمارش معکوس تا شروع فعالیت بعدی) قبل از تغییر وضعیت‌ها می‌تواند بسیار مفید باشد. به عنوان مثال گفتن: “عزیزم، تا پنج دقیقه دیگر وقت خواب است.”
3. پاداش دادن: قدردانی و پاداش دادن به کودک هنگامی که یک تغییر را به خوبی پشت سر می‌گذارد، یک استراتژی مؤثر است. این پاداش می‌تواند یک تعریف و تمجید ساده باشد. چیزی مثل “از این که وقتی گفتم وقت پوشیدن لباس است، بازی با تبلت را متوقف کردی واقعاً خوشم آمد. آفرین!”

همچنین می‌توان از پاداش‌های ملموس‌تری مانند استیکر (برچسب‌های تشویقی) یا امتیازهایی که در نهایت به یک پاداش بزرگتر (مانند زمان بیشتر برای بازی رایانه‌ای یا یک غذای مورد علاقه) منجر می‌شوند، استفاده کرد. دسترسی به علایق خاص کودک نیز می‌تواند خود یک پاداش بسیار مؤثر باشد.

توجه به این نکته مهم است که این راهکارهای کلی، اگرچه مفید هستند، ممکن است برای همه کودکان اوتیستیک کافی نباشند و شناسایی روش مناسب برای هر کودک، نیاز به صبر و آزمون و خطا دارد.

برای اطلاعات بیشتر این جا را کلیک کنید

12. درمان‌های رفتاری برای اوتیسم

درمان‌های رفتاری برای کمک به کودکان طیف اوتیسم طراحی شده‌اند تا مهارت‌هایی که به طور طبیعی در خود توسعه نمی‌دهند را بسازند و رفتارهایی که مانع یادگیری و ارتباط می‌شوند را کاهش دهند. چندین نوع رایج از این درمان‌ها در ادامه توضیح داده شده است:

۱. تحلیل رفتار کاربردی (ABA)

ثابت شده که ABA به کودکان اوتیستیک کمک می‌کند مهارت‌های لازم را توسعه دهند و رفتارهای نامطلوب مانند خودآزاری را به حداقل برسانند. این روش برای تمامی کودکان در سرتاسر طیف اوتیسم موفقیت‌آمیز بوده و اثربخشی آن توسط صدها مطالعه تأیید شده است.

این درمان بر یک مفهوم ساده استوار است: رفتارهای تقویت‌شده افزایش می‌یابند و رفتارهای تقویت‌نشده کاهش یافته و در نهایت از بین می‌روند.

انواع ABA:

1. حلقه های آموزشی مجزا: این روش، ساختاریافته‌ترین شکل ABA است و همیشه به صورت چهره به چهره و انفرادی انجام می‌شود. کودک کاری را با یک وسیله انجام می‌دهد و اگر درست انجام دهد، با یک پاداش ملموس (مثل یک خوراکی کوچک، برچسب یا اسباب‌بازی مورد علاقه) تشویق می‌شود.
2. درمان پاسخ محور (پی آر تی): این روش بیشتر از کودک پیروی می‌کند و کمتر توسط درمانگر ساختارمند می‌شود. به جای تمرکز بر رفتارهای فردی، بر عملکردهای رشدی “محوری” تأکید دارد و از پاداش‌های طبیعی مرتبط با خود رفتار استفاده می‌کند (مثلاً اگر کودک توپ را درخواست کند، توپ را می‌گیرد، نه یک آبنبات). هدف این است که کودک مهارت‌ها را در محیط‌های طبیعی‌تر تعمیم دهد.
3. مداخلات رشدی-رفتاری طبیعی‌ : این روش‌ها (مانند مدل آرام، دنور، جاسپر) از اصول رفتاری استفاده می‌کنند اما به طور خاص برای استفاده در تعاملات اجتماعی و طبیعی طراحی شده‌اند. در یک فعالیت واحد (مثلاً انجام پازل)، کودک ممکن است همزمان بر روی اهداف شناختی، حرکتی و رفتاری کار کند.

برای اطلاعات بیشتر این جا را کلیک کنید

2. آموزش ارتباط کاربردی

این روش به فرد می‌آموزد که خواسته‌ها و نیازهای خود را از طریق گفتار، علائم یا تصاویر بیان کند. به این دلیل به آن “کاربردی” می‌گویند که فقط برچسب زدن به اشیا را آموزش نمی‌دهد، بلکه بر استفاده از کلمات برای به دست آوردن چیز مورد نیاز یا مطلوب (مانند غذا، اسباب‌بازی یا یک استراحت) تمرکز دارد.

در ابتدا درمانگر کودک را راهنمایی می‌کند تا از کلمه، علامت یا تصویر استفاده کند و پاداش بگیرد. این روند تکرار می‌شود تا کودک به تدریج با کمک کمتر و کمتر درمانگر موفق شود. سپس به کودک آموزش داده می‌شود که این ارتباط را در موقعیت‌های مختلف و با افراد دیگر نیز به کار گیرد.

برای اطلاعات بیشتر این جا را کلیک کنید

3. رویکرد رفتار کلامی

این روش که بر پایه ABA است، بر آموزش زبان و سایر مهارت‌ها در یک محیط یادگیری کودک‌محور تأکید دارد. درمانگران ابتدا محیط را با فعالیت‌ها و اشیای مورد علاقه کودک جذاب می‌کنند، سپس به کودک آموزش می‌دهند تا برای درخواست این چیزها ارتباط برقرار کند. این روش هم برای کودکان کلامی و هم غیرکلامی قابل استفاده است.

۴. آموزش مراقبین برای مدیریت رفتارهای چالش‌برانگیز(مثل مدل آرام)

این درمان مبتنی بر شواهد، به والدین تکنیک‌های عملی (مانند راهبردهای پیشگیری، برنامه‌های روزانه، تقویت رفتار مثبت و آموزش ارتباط کاربردی) را می‌آموزد تا رفتارهای چالش برانگیز کودک (مانند عدم همکاری، پرخاشگری و مشکل در تغییر وضعیت) را کاهش داده و رفتارهای مناسب‌تر را تقویت کنند.

۵. برنامه آموزش و غنی‌سازی مهارت‌های ارتباطی

یک مداخله گروهی برای آموزش مهارت‌های اجتماعی عملی به نوجوانان است. مهارت‌هایی مانند شروع و پایان مکالمه، انتخاب دوستان مناسب، مقابله با زورگویی و حل اختلافات با همسالان در این برنامه آموزش داده می‌شود.

۶. برنامه " مواجهه با ترس ها"

یک درمان گروهی است که برای کمک به کودکان اوتیستیک که علائم اضطراب نیز دارند طراحی شده است. در این برنامه کودکان می‌آموزند نگرانی‌های خود را شناسایی کرده و راهبردهای مقابله‌ای سالمی را شکل دهند. یک گروه جداگانه نیز برای آموزش والدین در جهت حمایت از کودکشان تشکیل می‌شود.

۷. کاردرمانی

کاردرمانی به کودکان کمک می‌کند مهارت‌های لازم برای انجام فعالیت‌های زندگی روزمره را به دست آورند. کاردرمانگران بر توسعه مهارت‌های مختلفی از جمله مهارت‌های حرکتی ظریف و درشت، کمک به مشکلات تغذیه‌ای و حسی، و توسعه مهارت‌های خودیاری مانند مسواک زدن، لباس پوشیدن و توالت رفتن تمرکز می‌کنند.

دارودرمانی برای کودکان طیف اوتیسم

هیچ داروی خاصی برای درمان علائم اصلی اوتیسم وجود ندارد. اما از داروها برای مدیریت مشکلات همراه استفاده می‌شود:

1. دارو برای مشکلات رفتاری: داروی ریسپریدون ممکن است برای کاهش پرخاشگری یا تحریک‌پذیری شدید استفاده شود. این دارو می‌تواند به کودکان کمک کند تا در مدرسه و خانواده عملکرد بهتری داشته باشند. با این حال، این دارو عوارض جانبی قابل توجهی از جمله افزایش وزن و تغییرات متابولیک و هورمونی دارد و باید تحت نظارت دقیق پزشک مصرف شود.
2. دارو برای اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی همراه: اغلب از داروهای محرک برای کودکان مبتلا به ADHD استفاده می‌شود. یافتن نوع و دوز صحیح دارو ممکن است زمان‌بر باشد.
3. دارو برای افسردگی همراه: معمولاً از داروهای مهارکننده‌های بازجذب سروتونین برای درمان افسردگی استفاده می‌شود. گاهی پزشکان داروهای ضدافسردگی آتیپیکال نیز تجویز می کنند.

داروهای مورد استفاده برای اضطراب همراه (در کودکان اوتیستیک)

رایج‌ترین داروهایی که برای درمان اضطراب در این کودکان تجویز می‌شوند، داروهای مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) هستند. گاهی اوقات برای کودکانی که اضطراب بسیار شدیدی دارند، داروهای دیگری از خانواده بنزودیازپین‌ها نیز ممکن است تجویز شوند. اما بسیار مهم است بدانید که:

1. بدن افراد ممکن است به این داروها عادت کند (تولرانس ایجاد شود)، یعنی به مرور زمان اثر اولیه خود را از دست بدهند.
2. به همین دلیل، تجویز این داروها باید با احتیاط بسیار زیاد و تحت نظارت دقیق پزشک متخصص انجام شود.

نکته مهم: معمولاً درمان‌های رفتاری (مانند درمان شناختی-رفتاری) به عنوان اولین و بهترین گزینه برای درمان اضطراب در نظر گرفته می‌شوند. داروها ممکن است در کنار این درمان‌ها و برای کمک به کاهش شدت اضطراب جهت فراهم آوردن زمینه برای اثربخشی بیشتر درمان رفتاری تجویز شوند. هرگونه تجویز دارو باید توسط پزشکی با تجربه در زمینه اوتیسم و با دقت و نظارت مداوم انجام شود.

برای اطلاعات بیشتر این جا را کلیک کنید

دارودرمانی برای ADHD همزمان

بیشتر کودکانی که دچار اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD) هستند، داروهای محرک دریافت می‌کنند. بدن کودکان مختلف داروها را به شکل متفاوتی متابولیزه می‌کند، بنابراین پیدا کردن نوع مناسب دارو و دوز مناسب برای هر کودک ممکن است چند هفته زمان ببرد.

در برخی موارد، اگر کودک به داروهای محرک پاسخ مناسبی ندهد یا حتی با تنظیم دقیق دوز همچنان دچار عوارض آزاردهنده شود، پزشک ممکن است داروهای غیرمحرک را تجویز کند.

دارودرمانی برای افسردگی همزمان

داروهایی که معمولاً برای درمان افسردگی تجویز می‌شوند، داروهایی به نام مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs) هستند که به آن‌ها داروهای ضدافسردگی نیز گفته می‌شود. در برخی موارد نیز پزشکان ممکن است از داروهای ضدافسردگی آتیپیک استفاده کنند.

افرادی که با افسردگی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، علاوه بر دارو می‌توانند از روان‌درمانی نیز سود ببرند. برخی از روش‌های مؤثر درمانی عبارت‌اند از:

1. درمان شناختی رفتاری (CBT)
2. درمان دیالکتیکی رفتاری (DBT)
3. تمرین‌های ذهن‌آگاهی (Mindfulness)

دارودرمانی برای اضطراب همزمان

داروهایی که بیشتر برای درمان اضطراب تجویز می‌شوند نیز معمولاً از گروه SSRIs هستند. گاهی برای کودکانی که اضطراب بسیار شدید دارند، داروهایی از گروه بنزودیازپین‌ها نیز تجویز می‌شود. با این حال، چون بدن می‌تواند نسبت به این داروها تحمل ایجاد کند، باید با دقت و احتیاط مصرف شوند.

در بسیاری از موارد، درمان رفتاری به‌ویژه درمان شناختی رفتاری (CBT) بهترین روش درمان اضطراب محسوب می‌شود. یکی از برنامه‌های CBT که به‌طور ویژه برای کودکان دارای اتیسم طراحی شده است، Facing Your Fears نام دارد.

در برخی شرایط، دارو ممکن است در کنار روان‌درمانی تجویز شود یا برای کمک به کودکانی که اضطراب بسیار شدیدی دارند استفاده شود تا بتوانند آمادگی بیشتری برای شرکت در درمان پیدا کنند.