توجه به نشانههای جسمی در کودکان اوتیستیک
گاهی رفتارهای غیرمعمول در کودکان اوتیستیک، تنها نشانهای از یک مشکل جسمی نهفته است که باید به آن توجه کرد.
نمونههای عینی:
- اگر کودک شما بدنش را به شکل ناگهانی میپیچاند، ممکن است از درد معده رنج ببرد.
- اگر از دراز کشیدن یا رفتن به رختخواب خودداری میکند، این میتواند نشانه بازگشت اسید معده باشد.
- اگر کودک مرتباً ناحیه سینه یا شکم خود را فشار میدهد یا بر آن میکوبد، این هم میتواند نشانه مشکل گوارشی باشد.
چرا این مشکلات دیده نمیشوند؟
- کودکان به ویژه آنهایی که توانایی گفتاری محدودی دارند، نمیتوانند بگویند “دلم درد میکند”.
- علائم در این کودکان ممکن است متفاوت باشد. برای مثال به جای تب یا استفراغ، فقط درد داشته باشند.
- کودکان دارای مشکلات حسی ممکن است ندانند درد دقیقاً از کجای بدنشان است. بنابراین ممکن است بگویند “سرم درد میکند” در حالی که در واقع درد شکم دارند.
چه تغییرات رفتاری را جدی بگیریم؟
- افزایش بیقراری و رفتارهای نامتعادل: وقتی کودک درد دارد، ممکن است بیشتر دچار آشفتگیهای هیجانی شود یا حتی به خودش صدمه بزند.
- اختلال در خواب: درد باعث میشود خوابیدن برای کودک سخت شود. بنابراین مقاومت در برابر خوابیدن میتواند نشانه وجود یک مشکل جسمی باشد.
توصیه پایانی مهم
پیش از هر تصمیمی برای مصرف داروهای روانپزشکی، باید مطمئن شوید که یک مشکل جسمی عامل این رفتارها نیست. همیشه اول باید علل پزشکی به طور کامل بررسی شوند.
وقتی رفتارهای غیرمعمول، نشانه ی درد جسمی است
یکی از جنبههای چالشبرانگیز اوتیسم، رفتارهای غیرمعمولی است که از حواسپرتیکننده تا خطرناک متغیر هستند. شکلک درآوردن، حرکات تکراری، کوبیدن سر یا دیگر خودآزاریها، فروپاشیهای هیجانی و حتی پرخاشگری، آنقدر در بین کودکان طیف اوتیسم شایع هستند که به بخشی از تصویر این اختلال تبدیل شدهاند. ما اغلب نمیدانیم معنی این رفتارها چیست و فرض میکنیم که آنها صرفاً ویژگیهای ذاتی اوتیسم هستند.
اما یک متخصص مغز و اعصاب کودکان با ۲۵ سال سابقه مطالعه و درمان اوتیسم تاکید میکند که برخی از این رفتارهای دشوار، در واقع میتوانند ناشی از مشکلات پزشکی تشخیصدادهنشده باشند.
نمونههای واقعی: از درد معده تا خودداری از خوابیدن
- یک نمونه: کودکی که عادتا بدن خود را به پهلو میپیچاند و سرش را به شکل یک حرکت اسپاسمگونه تکان میداد. این رفتار در ابتدا به عنوان یک تیک یا حمله عصبی تفسیر شده بود. اما پس از معاینه مشخص شد که کودک از درد شدید گوارشی رنج میبرد. این حرکت پیچشی در واقع یک واکنش غیرارادی برای جلوگیری از رسیدن اسید معده به مری و کاهش درد بود. با درمان مشکل رفلاکس اسید، این رفتار کاملاً متوقف شد.
- نمونه دیگر: کودکی که به طور مداوم از خوابیدن امتناع میکرد و هر بار که دراز میکشید، بلند میشد و سعی میکرد از تخت خارج شود. مشخص شد که او نیز رفلاکس شدید اسید معده داشت که هنگام دراز کشیدن باعث ناراحتیاش میشد. با درمان مشکل گوارشی، مشکل خواب او نیز برطرف شد.
چرا مشکلات جسمی نادیده گرفته میشوند؟
- علائم متفاوت: کودکان اوتیستیک ممکن است علائم متداول بیماری را نشان ندهند. برای مثال، در حالی که یک کودک معمولی با مشکل معده ممکن است استفراغ کند، کودک اوتیستیک ممکن است فقط درد را تجربه کند.
- مشکل در بیان درد: این کودکان اغلب نمیتوانند منبع درد یا ناراحتی خود را به درستی شناسایی یا بیان کنند. حتی کودکان کلامی نیز ممکن است فاقد مهارتهای شناختی برای توصیف احساسات خود باشند.
- مشکلات پردازش حسی: به دلیل مشکلات پردازش حسی، ممکن است کودک نتواند تشخیص دهد درد دقیقاً از کجای بدنش نشأت میگیرد. وقتی کودکی میگوید “سرم درد میکند”، ممکن است در واقع درد معده داشته باشد و این تنها راه او برای گفتن “حالم خوب نیست” باشد.
- برچسب “اوتیسم”: دلیل دیگر این است که این رفتارها آنقدر با اوتیسم عجین شدهاند که برای اطرافیان عادی به نظر میرسند. یک حرکت غیرارادی ممکن است به عنوان حمله عصبی تفسیر شود، در حالی که در واقع پاسخی به یک درد جسمی است. “هر چیزی که میلرزد، حمله عصبی نیست.” این حرکت میتواند تلاش کودک برای کاهش درد باشد. حتی رفتارهای تکراری نیز ممکن است ذاتی اختلال اوتیسم نباشند.
بررسی دقیق و رد کردن علل پزشکی (مانند مشکلات گوارشی، یبوست، عفونتها، آلرژی و دردهای دیگر) باید اولین قدم در مواجهه با رفتارهای چالشبرانگیز جدید یا تشدیدشونده در کودکان اوتیستیک باشد.
این رفتارها ممکن است نشانه درد جسمی باشند
برخی از رفتارهای کودکان اوتیستیک که معمولاً به عنوان بخشی از اختلال در نظر گرفته میشوند، در واقع میتوانند نشاندهنده یک مشکل پزشکی باشند. به این رفتارها توجه کنید:
- قورت دادن آب دهان یا شکلک درآوردن
- ضربه زدن به قفسه سینه یا شکم
- فشار دادن روی ناحیه شکم
- خودداری از خوابیدن
- حرکات تکراری غیرعادی
- خودآزاری (مانند کوبیدن سر یا ضربه زدن به خود)
- طغیانهای هیجانی شدید
- رفتارهای پرخاشگرانه
چرا بیماری جسمی منجر به این رفتارها میشود؟
همه ی کودکان وقتی حالشان خوب نیست، رفتارهای منفی بیشتری از خود نشان میدهند. کودک اوتیستیک ممکن است به دلیل دردی که دارد و نمیتواند آن را بیان کند یا از شر آن خلاص شود، دچار احساس ناامیدی شدید شده و این ناامیدی به شکل انفجار خشم بروز پیدا کند.
به چه تغییراتی دقت کنیم؟
نکته ی کلیدی برای شما به عنوان والدین، هوشیاری در برابر تغییرات است:
- افزایش ناگهانی رفتارهای منفی
- ظهور رفتارهای جدید، غیرعادی و به ظاهر توضیحناپذیر که ناگهانی به وجود میآیند.
- شدت گرفتن رفتارهایی مانند خودآزاری و پرخاشگری
یک متخصص تاکید میکند: «فرض نکنید که این رفتار صرفاً بخشی از اوتیسم است و ریشه ی روانی یا شناختی دارد.»
هشدار مهم: اول بررسی پزشکی، بعد داروی روانپزشکی
بسیار مهم است که پیش از هر اقدام برای مصرف داروهای روانپزشکی، علل پزشکی به طور کامل بررسی شوند.
«داروهای روانپزشکی نباید اولین راه حل برای این رفتارهای دشوار باشند.»
سخن پایانی امیدوارکننده
کودکان اوتیستیک سزاوار دریافت مراقبتهای پزشکی مناسب هستند. اگرچه ممکن است یافتن متخصصانی که در تشخیص این موارد مهارت دارند چالشبرانگیز باشد، اما خبر خوب این است که بسیاری از این مشکلات پزشکی - و در نتیجه رفتارهایی که ایجاد میکنند - قابل درمان هستند. با شناسایی و درمان علت اصلی، میتوانید به بهبود قابل توجهی در آرامش و کیفیت زندگی فرزندتان دست یابید.